افسردگی در کودکان: علائم و درمان
فهرست تیترها

افسردگی در کودکان یک اختلال خلقی شایع است که می‌تواند به طور قابل‌توجهی بر سلامت روان و عملکرد آنها در زندگی روزمره تأثیر بگذارد. این بیماری به اشتباه به عنوان “غم و اندوه عادی” در نظر گرفته می‌شود، اما در واقع یک مشکل جدی است که نیاز به درمان دارد.

علائم افسردگی در کودکان چیست؟

کودکان، موجوداتی شاد و سرزنده هستند که دنیای خود را با رنگ‌های خلاقیت و شور و نشاط نقاشی می‌کنند. اما گاه، تاریکی غم و افسردگی بر این دنیای رنگارنگ سایه می‌افکند و لبخند را از لبان کودک می‌زداید. افسردگی در کودکان، اختلالی جدی در سلامت روان است که به ‌طور فزاینده‌ای شیوع پیدا کرده و پیامدهای ناگوار و طولانی‌مدتی به همراه دارد.

تشخیص افسردگی در کودکان به دلیل شباهت برخی علائم آن با حالات طبیعی غم و اندوه، دشوارتر از بزرگسالان است. با این حال، توجه به برخی نشانه‌های کلیدی می‌تواند در شناسایی این اختلال کمک‌کننده باشد.

علائم عاطفی افسردگی در کودکان

غم مداوم و عمیق:

کودک افسرده به طور مداوم غمگین و افسرده به نظر می‌رسد. لبخند از لبانش دور می‌شود و شادی و سرزندگی خود را از دست می‌دهد. این غم عمیق، در بازی‌ها، فعالیت‌های روزمره و تعاملات اجتماعی کودک نمود پیدا می‌کند.

تحریک‌پذیری و خشم:

احساس غم و ناامیدی در کودکان، گاه به صورت تحریک‌پذیری و خشم بروز پیدا می‌کند. کودک به سرعت عصبانی می‌شود، کنترل خشم خود را از دست می‌دهد و با دیگران به طور مداوم درگیر می‌شود. این رفتارها، تعاملات اجتماعی کودک را مختل کرده و او را در انزوا فرو می‌برد.

احساس پوچی و بی‌ارزش بودن:

کودک افسرده، عزت نفس خود را از دست می‌دهد و احساس می‌کند که هیچ‌کس دوستش ندارد و هیچ چیز در زندگی‌اش ارزشمند نیست. این احساس پوچی، انگیزه و امید را از کودک می‌گیرد و او را در تاریکی ناامیدی فرو می‌برد.

از دست دادن علاقه به فعالیت‌های مورد علاقه:

کودک افسرده دیگر از انجام فعالیت‌هایی که قبلاً برایش لذت‌بخش بود، لذت نمی‌برد. بازی، نقاشی، ورزش و سایر فعالیت‌های تفریحی که زمانی برای کودک جذاب بودند، دیگر برای او جذابیت خود را از دست می‌دهند. این بی‌علاقگی، نشانه‌ای از فقدان شادی و انگیزه در کودک است.

احساس تنهایی و انزوا:

کودک افسرده تمایل خود را به معاشرت با دیگران از دست می‌دهد و خود را از جمع دوستان و خانواده کنار می‌کشد. این انزوا، کودک را در دنیای غم و اندوه خود غرق می‌کند و او را از حمایت‌های عاطفی و اجتماعی محروم می‌کند.

تفکر به مرگ و خودکشی:

در موارد شدید افسردگی، کودک ممکن است به مرگ و خودکشی فکر کند یا حتی در مورد آن صحبت کند. این افکار، زنگ خطری جدی هستند که نیاز به توجه فوری و مداخله تخصصی دارند.

علائم رفتاری افسردگی در کودکان

تغییرات در الگوی خواب:

کودک افسرده ممکن است به سختی به خواب رود و از بی‌خوابی رنج ببرد. در مقابل، برخی از کودکان افسرده بیش از حد معمول می‌خوابند و از خواب بیدار شدن امتناع می‌کنند. این تغییرات در الگوی خواب، می‌تواند نشانه‌ای از ناآرامی و اضطراب درونی کودک باشد.

بی‌قراری و عدم تمرکز:

کودک افسرده بی‌قرار و ناآرام است و نمی‌تواند تمرکز خود را حفظ کند. این بی‌قراری در انجام تکالیف، بازی و سایر فعالیت‌های روزمره کودک نمود پیدا می‌کند. عدم تمرکز، می‌تواند به افت تحصیلی و مشکلات یادگیری در کودک منجر شود.

افت تحصیلی:

کودک افسرده به دلیل بی‌علاقگی، بی‌انگیزگی و عدم تمرکز، در مدرسه با افت تحصیلی مواجه می‌شود. نمرات او پایین می‌آید و انجام تکالیف برایش دشوار می‌شود. افت تحصیلی، می‌تواند زنگ خطری برای والدین و مربیان باشد.

اجتناب از فعالیت‌های اجتماعی:

کودک افسرده تمایل خود را به معاشرت با دیگران از دست می‌دهد و از حضور در جمع و فعالیت‌های اجتماعی اجتناب می‌کند. این انزوا، کودک را در دنیای غم و اندوه خود غرق می‌کند و او را از حمایت‌های عاطفی و اجتماعی محروم می‌کند.

رفتارهای پرخطر:

در موارد شدید افسردگی، کودک ممکن است به رفتارهای پرخطری مانند خودآزاری، سوءمصرف مواد یا رانندگی بی‌احتیاطانه روی بیاورد. این رفتارها، نشانه‌ای از ناامیدی و فقدان امید در کودک است که نیاز به مداخله فوری و تخصصی دارد.

علائم جسمی افسردگی در کودکان

تغییرات در اشتها و وزن:

کودک افسرده ممکن است اشتهای خود را از دست بدهد و به طور ناگهانی وزن کم کند. در مقابل، برخی از کودکان افسرده به پرخوری روی می‌آورند و وزنشان به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد. این تغییرات در اشتها و وزن، می‌تواند نشان‌دهنده عدم تعادل در سلامت روان کودک باشد.

خستگی و کمبود انرژی:

کودک افسرده دائماً احساس خستگی و کمبود انرژی می‌کند. او تمایل خود را به بازی و فعالیت‌های روزمره از دست می‌دهد و به طور مداوم احساس کسالت و بی‌حوصلگی می‌کند. این خستگی، می‌تواند نشانه‌ای از فقدان انگیزه و امید در کودک باشد.

سردرد و دل‌درد:

کودک افسرده به طور مکرر از سردرد و دل‌درد شکایت می‌کند. این دردها، ریشه در غم و اندوه درونی کودک دارند و به عنوان علائم جسمی افسردگی بروز پیدا می‌کنند.

مشکلات گوارشی:

کودک افسرده ممکن است دچار مشکلات گوارشی مانند یبوست یا اسهال شود. این مشکلات، به دلیل استرس و اضطراب ناشی از افسردگی ایجاد می‌شوند.

علل افسردگی در کودکان

علل افسردگی در کودکان

دلایل متعددی می‌توانند در بروز افسردگی در کودکان نقش داشته باشند. در ادامه، به شرح و بسط برخی از این دلایل می‌پردازیم.

عوامل ژنتیکی:

مطالعات نشان داده‌اند که اگر یکی از والدین یا هر دو به افسردگی مبتلا باشند، احتمال ابتلا به این اختلال در کودکان افزایش می‌یابد. البته، وجود سابقه خانوادگی به معنای حتمی بودن افسردگی در کودک نیست، اما می‌تواند به عنوان یک عامل خطر در نظر گرفته شود.

عوامل بیولوژیکی:

اختلالات در تعادل هورمون‌ها یا مواد شیمیایی مغز، مانند سروتونین و نورآدرنالین، می‌تواند در بروز افسردگی نقش داشته باشد. همچنین، برخی از بیماری‌های جسمی مانند کم‌کاری تیروئید یا دیابت، می‌توانند خطر ابتلا به افسردگی را در کودکان افزایش دهند.

عوامل روانی:

تجربیات ناخوشایند دوران کودکی، مانند طلاق والدین، سوءاستفاده جسمی یا جنسی، مرگ یکی از اعضای خانواده، یا قلدری در مدرسه، می‌تواند از جمله عوامل مهم در بروز افسردگی در کودکان باشد. این تجربیات، می‌تواند منجر به احساس غم، ناامیدی، و بی‌ارزشی در کودک شود.

عوامل اجتماعی:

فشارهای تحصیلی، مشکلات با همسالان، یا انزوای اجتماعی، می‌تواند از جمله عوامل بروز افسردگی در کودکان باشد. کودکانی که در معرض این نوع فشارها قرار دارند، ممکن است احساس تنهایی، طرد شدن، و عدم اعتماد به نفس کنند.

عوامل محیطی:

فقر، بی‌خانمانی، یا ناامنی، می‌تواند در بروز افسردگی در کودکان نقش داشته باشد. کودکانی که در این شرایط زندگی می‌کنند، ممکن است در معرض استرس و اضطراب مزمن قرار داشته باشند و از نیازهای اساسی خود مانند غذا، سرپناه، و امنیت محروم باشند.

روش‌های درمان افسردگی در کودکان

خوشبختانه، راه‌های مختلفی برای درمان افسردگی در کودکان وجود دارد که می‌تواند به آن‌ها در یافتن دوباره شادی و امید کمک کند.

درمان‌های روان‌شناختی: نوری در تاریکی افسردگی کودکان

همانطور که در پاسخ قبلی اشاره شد، درمان‌های روان‌شناختی از جمله روش‌های موثر در درمان افسردگی در کودکان هستند. در ادامه، به شرح و بسط برخی از این درمان‌ها می‌پردازیم:

درمان شناختی رفتاری (CBT):

CBT به کودک کمک می‌کند تا افکار و باورهای منفی خود را که در بروز و تشدید افسردگی نقش دارند، شناسایی و تغییر دهد. در این روش، کودک یاد می‌گیرد که چگونه افکار منفی خود را به چالش بکشد و با آنها مقابله کند. همچنین، CBT به کودک مهارت‌های مقابله‌ای با استرس و اضطراب را آموزش می‌دهد تا بتواند با شرایط چالش‌برانگیز زندگی خود به طور موثرتری کنار بیاید.

CBT  در موارد زیر می‌تواند مفید باشد:

  • افکار منفی و خودآزارانه
  • احساس ناامیدی و بی‌ارزشی
  • عدم تمرکز و افت تحصیلی
  • اضطراب و ترس
  • رفتارهای پرخطر

درمان بین فردی (IPT) :

IPT بر روابط بین فردی کودک تمرکز دارد و به او کمک می‌کند تا مهارت‌های اجتماعی خود را ارتقا دهد و روابط خود با دیگران را بهبود بخشد. در این روش، کودک یاد می‌گیرد که چگونه با دیگران ارتباط برقرار کند، تعارضات را حل کند، و از حمایت اجتماعی دیگران بهره‌مند شود.

IPT در موارد زیر می‌تواند مفید باشد:

  • مشکلات ارتباطی با والدین، همسالان، یا معلمان
  • انزوای اجتماعی
  • احساس طرد شدن
  • مهارت‌های اجتماعی ضعیف

درمان خانواده‌محور:

درمان خانواده‌محور به خانواده کمک می‌کند تا نقش خود در افسردگی کودک را درک کند و به او در بهبودی یافتن کمک کند. در این روش، اعضای خانواده یاد می‌گیرند که چگونه با کودک افسرده خود ارتباط برقرار کنند، از او حمایت کنند، و به او در حل مشکلاتش کمک کنند.

درمان افسردگی کودکان با روانشناسی کودک

درمان افسردگی کودکان با روانشناسی کودک

روانشناسی کودک، شاخه‌ای از علم روانشناسی است که به بررسی رشد و  تحولات عاطفی، شناختی، و رفتاری کودکان می‌پردازد. روانشناسان کودک با استفاده از تخصص و دانش خود، می‌توانند به کودکان در حل مشکلات مختلف، از جمله افسردگی، کمک کنند.

نقش روانشناس کودک در درمان افسردگی:

  • تشخیص: روانشناس کودک با استفاده از مصاحبه با کودک، والدین، و معلمان، و همچنین انجام تست‌های روان‌شناختی، می‌تواند افسردگی را در کودک تشخیص دهد.
  • درمان: روانشناس کودک با توجه به سن، شدت افسردگی، و شرایط خانوادگی کودک، بهترین روش درمان را برای او انتخاب می‌کند.
  • حمایت: روانشناس کودک از کودک و خانواده او در طول فرایند درمان حمایت می‌کند و به آنها در مقابله با چالش‌های افسردگی کمک می‌کند.

روش‌های درمان افسردگی توسط روانشناس کودک:

  • درمان‌های روان‌شناختی: همانطور که در قسمت قبلی اشاره شد، درمان‌های روان‌شناختی مانند CBT، IPT، و درمان خانواده‌محور، از جمله روش‌های موثر در درمان افسردگی در کودکان هستند.
  • بازی درمانی: بازی درمانی، راهی برای بیان احساسات و هیجانات کودک و ارتقای مهارت‌های اجتماعی او است.
  • هنر درمانی: هنر درمانی، راهی برای بیان خلاقانه احساسات و هیجانات کودک است.
  • دارو درمانی: در برخی موارد، ممکن است روانشناس کودک برای درمان افسردگی، داروهای ضد افسردگی را تجویز کند.

نکاتی در مورد انتخاب روانشناس کودک:

  • تخصص: روانشناس کودک باید دارای تخصص و تجربه کافی در زمینه درمان افسردگی در کودکان باشد.
  • رابطه با کودک: روانشناس کودک باید بتواند با کودک رابطه برقرار کند و اعتماد او را جلب کند.
  • حمایت از خانواده: روانشناس کودک باید از خانواده کودک در طول فرایند درمان حمایت کند.

به یاد داشته باشیم:

  • افسردگی در کودکان یک بیماری قابل درمان است.
  • با تشخیص زودهنگام و درمان مناسب توسط روانشناس کودک، می‌توان به کودکان افسرده کمک کرد تا دوباره دنیای شاد و رنگارنگ خود را نقاشی کنند.
  • در صورت مشاهده علائم افسردگی در کودک خود، حتماً به یک روانشناس کودک متخصص مراجعه کنید.

درمان افسردگی در کودکان با دارو

دارو درمانی یکی از روش‌های درمان افسردگی در کودکان است که در کنار سایر روش‌های درمانی مانند درمان‌های روان‌شناختی، می‌تواند به بهبود علائم افسردگی کمک کند.

انواع داروهای ضد افسردگی:

مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRI ها): این نوع داروها، رایج‌ترین نوع داروهای ضد افسردگی برای کودکان هستند. SSRI ها با افزایش سطح سروتونین در مغز، به بهبود خلق و خو و کاهش علائم افسردگی کمک می‌کنند.

مهارکننده‌های بازجذب سروتونین و نوراپی نفرین (SNRI ها): این نوع داروها، با افزایش سطح سروتونین و نوراپی نفرین در مغز، به بهبود خلق و خو و کاهش علائم افسردگی کمک می‌کنند.

داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای (TCA ها): این نوع داروها، قدیمی‌تر از SSRI ها و SNRI ها هستند و عوارض جانبی بیشتری دارند. TCA ها معمولاً برای کودکانی که به SSRI ها یا SNRI ها پاسخ نمی‌دهند، تجویز می‌شوند.نکاتی در مورد دارو درمانی افسردگی در کودکان:

  • دارو درمانی باید تحت نظر روانپزشک متخصص انجام شود.
  • داروهای ضد افسردگی باید به طور دقیق و طبق دستور روانپزشک مصرف شوند.
  • ممکن است چند هفته طول بکشد تا داروهای ضد افسردگی اثر خود را نشان دهند.
  • داروهای ضد افسردگی می‌توانند عوارض جانبی داشته باشند.
0 0 امتیاز ها
امتیاز مقاله
Subscribe
Notify of
guest
0 دیدگاه ها
فیدبک اینلاین
نمایش همه دیدگاه ها
آخرین مقالات

جهت جستجو مطالب عنوان مد نظر خود را در باکس بالا وارد نمایید.